Prognose budgettaire ruimte 2026 en 2027-2030

In deze paragraaf geven wij een beeld van de ontwikkelingen in het jaar 2026 en over de budgettaire ruimte in voorbereiding op het samenstellen van de programmabegroting 2027-2030. De basis is de besluitvorming tot het opstellen van deze kadernota. 

• De budgettaire ruimte is de ruimte die in de begroting overblijft als alle te verwachten kosten zijn afgetrokken. We maken de budgettaire ruimte inzichtelijk, zodat u een integrale afweging kunt maken over hoe de budgetten zijn in te zetten voor de komende vier jaren.

De volgende onderwerpen hebben invloed op de budgettaire ruimte: 

•    Het beginpunt is de stand van de budgettaire ruimte uit de programmabegroting 2026-2029. Hierbij tellen we de gevolgen van de decemberwijziging 2025 op.
•    De technische uitgangspunten voor de begroting 2027, bestaande uit:
                 - de mutaties van de decembercirculaire 2025 van het gemeentefonds;
                 - de gevolgen van de mutaties in de indexerings- en rentepercentages.
•    De nieuwe ontwikkelingen die opgehaald zijn in de organisatie.
•    Begrotingswijzigingen die in 2026 zijn verwerkt.

Deze punten lichten we hieronder toe. Zo ontstaat een totaalbeeld van de budgettaire ruimte die als startpunt dient voor het opstellen van de programmabegroting 2027-2030. 

In onderstaand overzicht staat de actuele budgettaire ruimte nadat de gemeenteraad de programmabegroting 2026-2029 vaststelde. Dit is inclusief vastgestelde raadsvoorstellen. Tot slot is de jaarschijf 2030 toegevoegd (x € 1.000): 

De algemene uitkering uit het Gemeentefonds is een belangrijke inkomstenbron voor ons. In deze kadernota gaan we uit van de laatst bekende gegevens, waaronder de decembercirculaire 2025. De voorjaarsnota van het Rijk over 2026 verscheen 27 maart. Deze voorjaarsnota geeft een vooruitblik op de rijksbegroting voor de komende jaren. Over de gevolgen worden gemeenten verder geïnformeerd via de meicirculaire 2026. Wanneer de gevolgen op de begroting van onze gemeente bekend en doorgerekend zijn, bieden we deze met een aparte raadsbrief aan de raad aan. In de meicirculaire 2026 verwachten we geen grote accres-effecten door de nieuwe systematiek. Het belang van circulaires voor het resultaat zijn minder groot. 

Jaarlijks stelt onze gemeenteraad via de kadernota vast met welke indexerings- en rentepercentages de budgetten in de begroting stijgen. 

Het Financieel toezichtkader van de provincie geeft financiële kaders aan over reëel ramen. Hierbij kunnen wij rekening houden met de prijsontwikkeling op basis van de percentages in de tabel Prijsindexen CPB CEP. Dit heeft de volgende indexering tot gevolg.

Wij hanteren de onderstaande percentages:
a.    In deze kadernota houden we rekening met de door het CPB geraamde prijsontwikkeling in maart 2026 voor het jaar 2027 van 2,1 procent (prijs materiële overheidsconsumptie (IMOC); 
b.    In deze kadernota houden we rekening met het loonvoet sector overheid van 4,2 procent;
c.    Een rentepercentage van 2,15 procent conform het geldende tarief van de ECB.

In deze kadernota zijn onderstaande ontwikkelingen opgenomen. De niet jaarlijks terugkerende mutaties lichten we per programma toe.

Volgens artikel 189 van de Gemeentewet moet een gemeente zorgen dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Een begroting is structureel in evenwicht op het moment dat de structurele baten ieder jaar de structurele lasten dekken. Reëel in evenwicht houdt in dat de ramingen realistisch zijn.

Het structurele saldo van onze gemeente is voor het jaar 2027 structureel en reëel in evenwicht.

Autonome ontwikkelingen omvatten onder meer de volgende onderwerpen en komen terug in elk programma:

• Indexatie van baten en lasten op basis van inflatie;
• Verwerking van begrotingen van gemeenschappelijke regelingen;
• Verwerking van het ICT Beheerplan;
• Aanpassing op basis van de algemene uitkering: verwerking van de decembercirculaire 2025 (raadsbrief), verschuiving van het basisjaar, opname van het jaar 2030 en verwerking van de voorjaarsnota van het Rijk.