Programma 2 Ruimtelijk beheer

Met deze jaarrekening blikken we terug op het beleid dat is vastgelegd in de begroting 2025 en de belangrijkste ontwikkelingen in 2025.

Wat we wilden bereiken?
We voerden op 1 januari 2020 tariefdifferentiatie voor huishoudelijk afval in. In april 2023 stuurden we de ‘Evaluatie Afvalbeleid gemeente Nieuwkoop 2020 – 2022’ naar de gemeenteraad. Op basis van deze evaluatie en actuele ontwikkelingen zetten we steeds nieuwe stappen om de hoeveelheid restafval verder omlaag te brengen. Zo voldoen we aan de VANG doelstellingen. Hierbij hebben we ook aandacht voor bron- of nascheiding van PMD . De afspraken over de inzameling en verwerking van verpakkingsafval (PMD) leidden de afgelopen jaren tot spanningen tussen gemeenten en Verpact. Verpact is de organisatie die een centrale rol heeft in het circulair maken van de verpakkingsketen. Vanuit de wettelijke producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen zorgen zij ervoor dat verpakkingen op een slimme en efficiënte manier worden ingezameld en gerecycled, inclusief het statiegeldsysteem. Gemeenten (via VNG en NVRD) waren ontevreden over de Ketenovereenkomst 2020–2029. Dit kwam door onvoorspelbare vergoedingen, financiële risico’s door afkeuringen, soms onrealistische kwaliteitsnormen (vooral in stedelijke gebieden) en beperkte transparantie. Daarom zegde de VNG de overeenkomst in 2024 op, waarna nieuwe onderhandelingen volgden. Deze verhoogde afkeur vond ook plaats in onze gemeente in het eerste kwartaal van 2025. Naast het feit dat het afgekeurde PMD wordt vernietigd, wat negatief is voor de circulariteitsdoelstellingen, wordt het PMD ook niet vergoed door Verpact en drukt dus negatief op de afvalexploitatie. 

Wat we wilden bereiken?
Bouwen van twee zoutsiló’s om te voldoen aan de huidige milieueisen.

Wat we hebben gedaan?
In 2025 zijn we gestart met de bouw van de twee zoutsilo's. De silo's zijn in de zomer van 2025 geplaatst en opgeleverd. Ruim voor de winter konden we deze gebruiken. De silo's zorgen ervoor dat het zout op een milieuvriendelijke en efficiënte manier wordt opgeslagen. Vanuit de silo's kan het zout in de strooivoertuigen worden geladen voor de gladheidsbestrijding.  

Wat we wilden bereiken?
In 2025 is de Nota Advisering Uitvoering en Handhaving vastgesteld (nota AUH). Deze nota vormt het uitvoeringsbeleid op basis waarvan we onze wettelijke en opgedragen taken uitvoeren. Dit doen we samen met Omgevingsdienst West Holland (ODWH) . Het beleid geeft helder aan welke voorwaarden, kaders, richtlijnen en keuzes van toepassing zijn op de uitvoering.

Wat we hebben gedaan?
Sinds de Omgevingswet (in werking per 1 januari 2024) is toezicht en handhaving veel meer risicogericht ingericht. Landelijke beleidsplannen geven aan dat vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) gebaseerd moeten zijn op omgevingsanalyses en prioriteiten. Dit betekent dat keuzes over capaciteit en focus explicieter worden zijn gemaakt, dit is vastgesteld in jaarlijkse werkplannen. Er is in 2025 meer ingezet op:

• Toezicht wordt scherper en meer risicogericht, met meer hercontroles en handhavingszaken.
• Het aantal milieubelastende activiteiten (mba’s) dat bij standaardcontroles beoordeeld moet worden, is gestegen. 
• De capaciteit is tijdelijk toegenomen in lijn met het vastgestelde VTH-beleid.

Wat we wilden bereiken?

• Aanbieden van het beleids- en beheerplan Groen.
• Aanleggen van bovenwijkse voorziening Teylerspark.
• Herinrichting van de Nieuwveense/Noordenseweg.
• Vergroenen van particulier terrein door operatie Steenbreek.
• Aanlegplaatsen Voorwetering realiseren.
• Opstellen bomenbeleidsplan.

Wat we hebben gedaan?

• Aanbieden van het beleids- en beheerplan Groen.
  De raad stelde het beleids- & beheerplan Openbaar Groen ‘Waardevol groen voor Nieuwkoop” 2026 – 2030 op 25 september 2025 vast. Hiermee zijn voor de komende vier jaar de kaders en uitvoeringsparagraaf vastgesteld. 
  
  
• Aanleggen van bovenwijkse voorziening Teylerspark.
  Het woningbouwproject 'de Verwondering' is nagenoeg opgeleverd. Het Teylerspark is het sluitstuk van deze wijk en is gerealiseerd in 2025, inclusief hondenuitlaatplaats. In het voorjaar van 2026 wordt de resterende aanplant gerealiseerd. 
  
• Vergroenen van particulier terrein door operatie Steenbreek.
  In 2025 voerden we diverse Steenbreekacties uit. Zo stimuleerden we onze inwoners om groene en klimaatadaptieve keuzes te maken rondom hun woningen. Enkele voorbeelden van de actie zijn; 'de vergroen en win actie',  de inruilactie bestrijdingsmiddelen en 'tegel eruit plant erin'. Voor verdere acties verwijzen wij u naar de Paragraaf Kapitaalgoederen verderop in deze Jaarrekening. 

• Aanlegplaatsen Voorwetering realiseren.
  Het creëren van aanlegplaatsen in de Voorwetering en het op afstand  zetten van de exploitatie heeft in 2025 verdere vorm aangenomen. Er is overeenstemming met het hoogheemraadschap Van Rijnland en de toekomstige exploitant, GPN. In 2026 worden de noodzakelijk vergunningen voor de steigers aangevraagd en, als het vergund is, de realisatie uitgevoerd. 

• Opstellen bomenbeleidsplan.
  De raad stelde 6 juni 2024 het ‘Beleidsplan bomen 2024-2033, Toekomstgericht boombeleid’ vast. Het beleidsplan bomen heeft als doel het creëren van mogelijkheden voor de ontwikkeling en het behoud van een toekomstbestendig boombestand en uitbreiding van het boombestand op plekken waar dit gewenst is. Zo leveren bomen een positieve bijdrage aan een aantrekkelijke- en gezonde leefomgeving, biodiversiteit en klimaatadaptatie in onze gemeente.

Wat we wilden bereiken?
Een robuust rioleringsstelsel onderhouden.

Wat we hebben gedaan?
De gemeenteraad stelde op 13 november 2025 het Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) vast.  Het GRP beschrijft op hoofdlijnen hoe we invulling geeft aan de rioleringszorg. Het is een visie en strategie voor de lange termijn. Hiermee waarborgen we de continuïteit van de rioleringszorg. Een van de zorgtaken is het inzamelen en verwerken van stedelijk afvalwater. Deze zorgtaak omvat voor huishoudelijk afvalwater het aanleggen van rioleringsstelsels in stedelijk gebied. Afvoer van huishoudelijk afvalwater gebeurt dan via riolering.

Een gemeente kan een gemeentelijk rioleringsprogramma vaststellen om haar watertaken uit te voeren (artikel 3.14 Omgevingswet). Het GRP geeft naast de zorgtaak voor afvalwater ook invulling aan de gemeentelijke zorgtaken hemelwater, grondwater en klimaatadaptatie. De zorgplichten hebben raakvlakken met het oppervlaktewater, de volksgezondheid en de klimaatopgave. Het nieuwe GRP geldt vijf jaar en loopt van 2026 tot met 2030. In het GRP is een uitvoeringsparagraaf opgenomen. 

Wat we wilden bereiken?
Openbare verlichting vernieuwen en vervangen voor ledverlichting.

Wat we hebben gedaan?
De gemeenteraad stelde op 17 oktober 2025 het beheerplan Openbare Verlichting 2025-2029 vast. In het plan staat een uitvoeringsprogramma, waarbij we de afgeschreven oude verlichting inzichtelijk maken. Vanaf 2025 voorzien we het hele areaal van duurzamere LED-verlichting. Op deze manier moderniseren we het areaal, beperken we de CO2-uitstoot en werken we aan de milieudoelstellingen. Het project ‘verledden openbare verlichting’ startte in 2025 en loopt door in 2026. Dit project heeft een eigen investeringskrediet dat beschikbaar is gesteld in de meerjarenbegroting 2024-2027.

Wat we wilden bereiken?
Een kwalitatief goede infrastructuur draagt bij aan het welzijn, de mobiliteit en de veiligheid van onze inwoners. Een functionele en goed onderhouden infrastructuur is van groot economisch belang. Het helpt bij het aantrekkelijk maken van onze gemeente om in te wonen, te werken en te recreëren.

Wat we hebben gedaan?
De gemeenteraad stelde het Beheer- en beleidsplan wegen 2026 - 2030 op 18 december 2025 vast. Bij het opstellen van dit beheerplan is invulling gegeven aan het levenscyclus beheer en is de projectplanning ingestoken op het borgen van integraliteit tussen de beheerdisciplines. Ook is invulling geven aan het verhelpen van de knelpunten die uit het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) naar voren komen. In het plan is een uitvoeringsparagraaf opgenomen. 

LASTEN

Afval (€ 254.000 nadeel)

De lasten zijn € 45.000 hoger dan begroot, dit komt met name door de afkeur van PMD. De inschatting van de tonnages over de diverse afvalstromen is een dynamisch geheel en is met het opstellen van de begroting lastig nauwkeurig op te stellen. Dit is in combinatie met derving inkomsten goedgekeurde PMD en extra gemaakte kosten voor afgekeurde PMD die verbrandt is als restafval. Doordat er sprake was van hoge afkeur in 2025, hebben we een extra mediacampagne ingezet waardoor we een terugloop van afkeur PMD zien. De hogere legesbaten afval van € 164.000 dienen, als van derden verkregen middelen,  worden toegevoegd aan de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing. Deze toevoeging/dotatie aan de voorziening maakt onderdeel uit van de lasten op afval. 

Openbaar groen en openbaar water (€ 308.000 nadeel)

Het nadeel in de lasten wordt voornamelijk veroorzaakt door € 227.000 hogere lasten in het onderhoud van het openbaar groen.  In 2025 is het nieuwe beleids- en beheerplan openbaar groen 2026-2030 vastgesteld. Hierbij rekenden we het areaal, de kostprijzen en de benodigde inzet opnieuw door. Hieruit bleek het ophogen van het exploitatiebudget noodzakelijk om de kwaliteit te bewaken. Een kwaliteitsinspectie van het openbaar groen ondersteund dit beeld. De gemeenteraad stelt vanaf 2026 extra budget beschikbaar om voldoende capaciteit in het openbaar groen te kunnen inzetten. De doorrekening is gebaseerd op het areaal in 2025. Om te voorkomen dat de kwaliteit van het openbaar groen al te ver achteruit gaat, pleegden we extra inzet. Zo voorkomen we dat er kapitaalvernietiging ontstaat doordat groenvakken te veel verslechteren door te weinig onderhoud.

Daarnaast zijn de onderhoudslasten op de recreatieve voorzieningen € 46.000 hoger uitgevallen dan begroot. Vanuit het collegeprogramma 2022-2026 is er jaarlijks extra budget begroot om de recreatie eilanden in de Nieuwkoopse Plassen op te knappen. Deze  recreatie eilanden knappen we samen met Natuurmonumenten op. Natuurmonumenten deed ook een financiële bijdrage van € 140.000. Deze zijn als baten verwerkt verderop in deze jaarrekening.

De overige verschillen zijn enkele kleine voor- en nadelen  op de overige posten zoals waterwegen en begraafplaatsen.

Verkeer en Wegen (€ 278.000 nadeel)

We gaven € 305.000 meer uit aan het onderhoud kabels en leidingen. Hier staan fors hogere degeneratievergoedingen tegenover. Het extra overschot van € 230.600 op de  degeneratievergoedingen is gestort in de voorziening wegen.

Op regulier en klein onderhoud wegen is een nadeel van € 82.000 ontstaan. In 2025 waren er calamiteiten, waar geen rekening mee is gehouden. Hieronder staan enkele projecten die uitgevoerd zijn:

• Spoed reparatie Jonge Zevenhovenseweg (incl. verkeersmaatregelen).
• Asfaltherstel werkzaamheden rondom nieuwe Zoutsilo's op de gemeentewerf.
• Herstel vangrail Westkanaalweg (schade wordt nog verhaald).
• Extra onderhoud bus sluizen door veranderende inzet van elektrische bussen.

BATEN

Afval (€ 390.000 voordeel)

De hogere baten komen door € 164.000 hogere inkomsten op de afval leges en hogere baten van de opbrengst van inzameling en verwerking van zwerfafval. Dit is inclusief een vergoeding van UPV zwerfafval. De UPV-vergadering voor zwerfafval komt voort uit de SUP-richtlijn. Dit betreft een producentenbijdrage voor specifieke zwerfafvalkosten, dit betreft een incidentele inkomstenbron.

Riolering (€ 122.000 voordeel)

Dit voordeel wordt veroorzaakt door een € 122.000 hogere onttrekking uit de Egalisatievoorziening Riolering dan begroot.  Voor een verdere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf lokale heffingen. 

Verkeer en Wegen (€ 332.000 voordeel)

We ontvingen een hogere degeneratievergoeding voor kabels en leidingen van € 323.000. Zie hiervoor ook de toelichting bij lasten op dit onderdeel. 

RESERVES

Saldo mutaties reserves (€ 46.000 nadeel)

Het saldo van € 46.000 wordt met name veroorzaakt door een € 52.000 hogere onttrekking op Afval. Het verschil tussen de begrote versus werkelijke lasten van afval onttrekken we aan de Egalisatie Reserve Afval. Voor een verdere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf lokale heffingen.