Paragraaf Duurzaamheid

Uitvoering Duurzaamheidsprogramma

Met het Duurzaamheidsprogramma 2025-2028 stelden we de ambities, de uit te voeren projecten en de benodigde financiën voor het verduurzamen van onze gemeente grotendeels vast. Belangrijke meerjarige uitvoeringslijnen blijven ook voor 2027 de Regionale Energiestrategie (RES) en Transitievisie Warmte (TVW). De uitvoering hiervan leggen we vast in het warmteprogramma. Voor de resterende projecten in de periode 2025-2028 brengen we meer focus aan op wat met de huidige middelen en capaciteit haalbaar is. Hierbij leggen we de focus op de warmtetransitie en de bijbehorende isolatieopgave. We stimuleren inwoners om te isoleren met het Energiebesparingsfonds en geven handelingsperspectief met het warmteprogramma. Ook is er aandacht voor het verduurzamen van het gemeentelijke vastgoed en voor de tussentijdse evaluatie van de activiteiten vanuit het programma.  Voor de acties die voortkomen uit klimaatadaptatie (waaronder het beleidsplan bomen en het project 'groene straten') verwijzen wij naar de paragraaf 'onderhoud kapitaalgoederen'.

Regionale Energiestrategie

In 2021 stelde de raad de RES 1.0 Holland Rijnland vast. Dit onder de voorwaarde dat we een productieplafond van 0,08 TWh duurzame energie hanteren in 2030, geen mogelijkheden zien voor (grote) windturbines en we de Natura 2000 & Natuur Netwerk Nederland gebieden vrijwaren van windturbines en zonnevelden. Vervolgens stelden we een beleidskader zonne-energie op. Dat stelde de raad medio 2024 vast. Voor de opwek van grootschalige zonne-energie geldt het gebiedsgerichte spoor met ruimtelijke en maatschappelijke voorwaarden. In 2025 startten we vervolgens rondom het bedrijventerrein De Olm een gebiedsgerichte aanpak op. Zonne-exploitanten werkten in afstemming met de gebiedscoöperatie hun plannen uit. Dit leidde begin 2026 tot een Green Deal. Daarin spreken zij zich uit dat zij de ruimtelijke en maatschappelijke voorwaarden uit het Beleidskader Zonne-energie respecteren en borgen. De vergunningaanvragen verwachten we in 2026.   

Richting de provincie houden we vast aan het raadsbesluit RES 1.0 Holland Rijnland en zien we geen ruimte voor windturbines op ons grondgebied. Onze zienswijze, over de herziening van het provinciale omgevingsbeleid, onderbouwt dat nog eens. Deze is voor het college leidend in eventuele bestuurlijke gesprekken tussen de provincie en de gemeente.   

Warmteprogramma 

Elke gemeente moet uiterlijk in december 2027 een eerste Warmteprogramma vaststellen. Dit is onderdeel van de Omgevingswet. In het Warmteprogramma laten we met een tijdspad zien wanneer welk gebied van het aardgas afgaat. Bij deze planning spelen allerlei bouwtechnische, energetische, ruimtelijke, sociaal-maatschappelijke en economische aspecten een rol. Voor de aangewezen gebieden brengen we de mogelijke warmtealternatieven in beeld.  

Omdat de huidige focus ligt op het onderzoeken van collectieve warmteoplossingen, maar nog geen definitieve keuze wordt gemaakt is er vooralsnog geen Plan-MER nodig. Dit kan op een later moment worden opgepakt. Hiermee geven we de inwoners bij vaststelling van het programma handelingsperspectief om mee aan de slag te gaan. 

Wijkgerichte aanpakken 

We gaan ook in 2027 actief aan de slag met de wijkgerichte aanpakken. Dit is een van de onderdelen van het Duurzaamheidsprogramma en komt ook terug in het Warmteprogramma. De aanpakken zijn voor en door inwoners. Zo werken we in Ter Aar met het dorpsteam aan stappen richting het collectief isoleren van straten en wijken. En bekijken we de mogelijkheden voor een pilot aardgasvrije woningen in het buitengebied vanuit het Netwerk Lokale Warmteoplossingen. We stimuleren inwoners om woningen te isoleren en energie te besparen. Daarnaast werken we in Langeraar verder aan de ontwikkeling van het warmtenet. We stellen samen met inwoners en andere betrokken partijen het wijkuitvoeringsplan voor Langeraar op. Hierin leggen we de route vast naar een aardgasvrije warmtevoorziening en de concrete stappen voor de uitvoering. Ook voeren we gesprekken met de dorpsraad in Zevenhoven voor een wijkgerichte aanpak. 

Warmtenet Langeraar 

In november 2024 nam de raad een investeringsbeslissing om de WKO en aquathermie-installatie voor een warmtenet in Langeraar aan te leggen. Vervolgens is het warmtebedrijf opgericht en ingericht. In 2025 is het warmtenet aangesloten op het IKC en de nieuwbouwappartementen. Ook zijn er aansluit –en leveringsovereenkomsten afgesloten. Nu de WIS subsidie is toegekend en de raad ingestemd heeft borg te staan voor de investering vanuit het warmtebedrijf, kunnen we de realisatie van het distributienet opstarten. De planning is dat deze in 2027/2028 wordt aangelegd. 

Duurzaamheidsreserve 

Er is een duurzaamheidsreserve ingesteld, waardoor er financiële daadkracht is om de doelstellingen te realiseren naar een duurzamere gemeente. De besteding  in 2027 van middelen uit deze reserve koppelen we aan de maatregelen vanuit het Duurzaamheidsprogramma 2025-2028.  In 2028 leggen we aan de raad een nieuw programma voor met de daarvoor benodigde middelen. Aanvullend op onze duurzaamheidsreserve zijn er nog de nodige rijks- en provinciale subsidiemogelijkheden waar wij gebruik van (gaan) maken.  

Energiebesparingsfonds/Nationaal Isolatieprogramma 

Steeds meer inwoners maken gebruik van het Energiebesparingsfonds. Met ondersteuning vanuit dit fonds nemen zij maatregelen om hun woning energiezuiniger te maken en het wooncomfort te verbeteren. Het aantal aanvragen tot en met eind 2025 laat zien dat een groeiende groep inwoners het fonds benut. In totaal keurden wij 569 aanvragen goed, waarvan 301 in 2025. Wij verstrekten tot 2026 ruim € 816.000 aan subsidie, met een gemiddelde bijdrage van zo’n € 1.435 per aanvraag. Inwoners kiezen onder andere voor isolatie van dak, vloer of gevel en voor het vervangen van bestaand glas door HR++- of triple glas. Regelmatig combineren inwoners meerdere maatregelen in één aanvraag. Dat draagt bij aan een grotere energiebesparing. Ook voor 2027 verwachten wij de nodige aanvragen. 

Verlenging klimaatmiddelen 

Via de meicirculaire is voor 2027 de specifieke uitkering CDOKE toegevoegd aan het gemeentefonds. Omdat het Rijk deze middelen ook meerjarig heeft toegezegd staat de provincie als toezichthouder toe dat wij in onze meerjarenbegroting ook rekening houden met deze middelen. Besluitvorming over de inzet van deze middelen (onder meer voor capaciteit) ligt bij de raad via het Warmteprogramma.   

Soortenmanagementplan (SMP) 

Bij het (na)isoleren van woningen kunnen verblijfplekken voor vleermuizen en andere soorten verdwijnen. Om dit te voorkomen en te voldoen aan de Natuurbeschermingswet is een gebiedsontheffing nodig.  Onder voorwaarden  kunnen we via een SMP in één keer voor een groot gebied een ontheffing op de Wet natuurbescherming krijgen. Ecologisch bureau Aqua Terra Nova startte in april 2025 met de ecologische onderzoeken binnen het plangebied. Hieruit blijkt dat onze gemeente beschikt over een rijke biodiversiteit aan beschermde gebouw bewonende soorten. In het voorjaar van 2026 zijn de laatste ecologische onderzoeken uitgevoerd. Daarmee is het onderzoek voor het gehele plangebied afgerond en verwerkt in het SMP ten behoeve van de vergunningsaanvraag. Naar verwachting krijgen we deze vergunning medio 2027. Vanaf dat moment start de uitvoering van het SMP voor in ieder geval vijf jaar (met een mogelijke verlenging van nog eens vijf jaar). Daarbij zetten we structureel in op drie onderdelen: administratie, monitoring en de realisatie van zogeheten ecologische plussen. De hieraan verbonden kosten koppelen we aan de verkregen klimaatmiddelen.